Leki na zgagę i refluks

Gorycz w jamie ustnej, nudności, wymioty, poczucie pieczenia w przełyku... Objawy refluksu potrafią być bardzo uciążliwe. Jak sobie z nimi poradzić? Dobry lek na zgagę i refluks może znacznie podnieść komfort pacjenta i sprawić, że codzienne spożywanie posiłków nie będzie wiązać się z uporczywym bólem. Dolegliwości żołądkowe dotyczą osób w różnym wieku i nie można ich lekceważyć. Utrzymujące się przez dłuższy czas objawy warto skonsultować z lekarzem.

Leki na refluks bez recepty

Szczególnym obciążeniem dla organizmu bywa spożywanie tłustych potraw i posiłków, które drażnią przełyk. Leki na refluks wykupują też osoby z nadwagą. Nadmierne kilogramy przyczyniają się do zwiększenia ciśnienia brzusznego, co prowadzi do dyskomfortu i problemów z trawieniem. Podobnie jest przy paleniu tytoniu, piciu zbyt dużej ilości kawy oraz alkoholu. W takich sytuacjach pojawia się nadkwaśność oraz zaburzenia pracy dolnego zwieracza przełyku. Niedyspozycje układu przydarzają się także kobietom ciężarnym i osobom zmagającym się z refluksem żołądkowo-przełykowym.

Leki na refluks to preparaty neutralizujące nadmiar kwasu solnego lub hamujące jego wydzielanie. Ich celem jest zmniejszenie podrażnienia błony śluzowej przełyku i złagodzenie pieczenia za mostkiem. W aptekach dostępne są zarówno produkty lecznicze bez recepty, jak i wyroby medyczne o działaniu osłonowym. Preparaty te można dobrać do nasilenia objawów oraz częstotliwości ich występowania. W lżejszych przypadkach pomocne bywają środki zobojętniające kwas żołądkowy. Przy częstszych dolegliwościach sięga się po inhibitory pompy protonowej.

Do tej grupy należą takie substancje jak pantoprazol, omeprazol czy esomeprazol. Hamują one wydzielanie kwasu solnego w komórkach okładzinowych żołądka. W efekcie zmniejszają kwaśność treści pokarmowej i wspierają gojenie nadżerek. Alternatywą pozostają antacida, zawierające węglan wapnia lub węglan magnezu. Działają szybko, choć krócej niż inhibitory. Sprawdzają się przy sporadycznej zgadze i uczuciu pieczenia.

Lżejsze przypadki łagodzą leki na refluks bez recepty, które może kupić każdy, kto zauważy u siebie objawy. Preparaty występują w różnych postaciach, takich jak tabletki, kapsułki, saszetki czy syrop. Dostępne są także zawiesiny doustne, wygodne dla osób z trudnością połykania. Katalog takich produktów można przejrzeć online, porównując ich składy i ceny. Klienci często wybierają apteki internetowe, ponieważ mogą robić zakupy o wybranej przez siebie porze z dostawą do domu.

Leki na zgagę

W jaki sposób działa lek na zgagę? Wiele zależy od składu wybranego specyfiku oraz mechanizmu jego działania. Przed zażyciem trzeba dokładnie zapoznać się z ulotką. Najczęściej spotykane na rynku formy leków to tabletki i zawiesiny doustne. Preparaty te działają poprzez zobojętnianie nadmiaru kwasu solnego lub ograniczenie wydzielania soku żołądkowego. Dzięki temu zmniejsza się podrażnienie przełyku i uczucie pieczenia.

Antacida neutralizują kwaśną treść pokarmową w świetle żołądka. W ich składzie często znajduje się węglan wapnia oraz węglan magnezu. Substancje te reagują z kwasem solnym, podnosząc pH treści żołądkowej. Szybko przynoszą ulgę w przypadku sporadycznej zgagi. W preparatach może występować także alginian sodu. Tworzy on na powierzchni treści pokarmowej ochronną warstwę, która ogranicza cofanie się kwasu do przełyku.

Leki na refluks blokują enzym odpowiedzialny za wydzielanie kwasu żołądkowego. Działają głębiej i dłużej niż klasyczne środki zobojętniające. Ulga odczuwana jest w niedługim czasie po spożyciu, choć pełny efekt bywa stopniowy. W przebiegu refluksu może pojawić się również ból w klatce piersiowej, mylony z dolegliwościami sercowymi. W takich sytuacjach konieczna bywa konsultacja lekarska. Nawracające objawy wymagają szerszej diagnostyki.

W terapii warto uwzględnić także preparaty osłonowe, które chronią błonę śluzową. Wspierają jej regenerację i zmniejszają podatność na podrażnienia. Działanie miejscowe uzupełnia efekt leków ograniczających kwaśność. Najlepsze efekty przynosi postępowanie kompleksowe. Przy ograniczeniu używek i tłustych potraw organizm lepiej radzi sobie z trawieniem. Codzienne funkcjonowanie staje się wtedy wyraźnie łatwiejsze.

Przyczyny nadkwaśności i refluksu żołądkowo-przełykowego

Nadmierne wydzielanie kwasu solnego, który odpowiada za trawienie białek, stanowi jedną z głównych przyczyn zgłaszanych dolegliwości. Gdy jest go zbyt dużo, podrażnia śluzówkę i sprzyja rozwojowi nadkwaśności. Treść żołądkowa o niskim pH łatwiej przemieszcza się ku górze, drażniąc przełyk. W rezultacie pojawia się refluks żołądkowo-przełykowy.

Istotną rolę odgrywają również czynniki środowiskowe i styl życia. Tłuste potrawy opóźniają opróżnianie żołądka i zwiększają ciśnienie w jego świetle. Alkohol natomiast nasila wydzielanie kwasu żołądkowego i osłabia zwieracz przełyku. Nikotyna działa podobnie do etanolu, przez co sprzyja cofaniu się treści. Złe nawyki i używki zwiększają ryzyko refluksu żołądkowo-przełykowego.

Objawy, które towarzyszą nadkwaśności, mają charakter nawracający i obniżają komfort życia. Większość pacjentów skarży się na pieczenie w przełyku i kwaśne odbijanie, które nasilają się po obfitym posiłku. U części osób występuje także ból w klatce piersiowej.

Utrzymująca się nadkwaśność może prowadzić do przewlekłego zapalenia przełyku. Powtarzający się refluks żołądkowo-przełykowy uszkadza nabłonek i zwiększa nadwrażliwość receptorów. Wówczas nawet niewielka ilość kwasu wywołuje dyskomfort.

Mechanizm działania leków hamujących wydzielanie i zobojętniających kwas

Wydzielanie kwasu solnego stanowi końcowy etap pracy komórek okładzinowych, które znajdują się w ścianach żołądka. Za kontrolę tego procesu odpowiada enzym – H⁺/K⁺-ATPaza, czyli tzw. pompa protonowa. W lekach na zgagę i refluks wykorzystuje się substancje, które hamują jej aktywność. Są to inhibitory pompy protonowej, które wiążą się z tym enzymem, przez co blokują transport jonów wodorowych do światła żołądka. W rezultacie obserwuje się zmniejszenie objętości i kwaśności soku żołądkowego.

Hamowanie pompy protonowej prowadzi do zwiększenia pH treści żołądkowej, co przekłada się na mniej agresywne działanie kwasu na śluzówkę. Sprzyja to gojeniu się nadżerek i stanów zapalnych. Inhibitory pompy protonowej nie przynoszą natychmiastowej ulgi po pierwszej dawce – efekt pojawia się stopniowo wraz z kolejnymi porcjami leku.

Odmienny mechanizm działania wykazują leki zobojętniające, czyli antacida. Nie hamują one produkcji kwasu solnego, lecz wchodzą z nim w reakcję chemiczną, co skutkuje powstaniem soli i wody. Po ich zażyciu dochodzi do szybkiego podwyższenia pH w żołądku. Neutralizacja kwasu przynosi zaś szybką ulgę w pieczeniu przełyku.

Efekt zobojętnienia, jaki zapewniają leki typu antacida, staje się odczuwalny w ciągu kilku minut. W krótkim czasie zmniejszeniu ulega uczucie palenia za mostkiem i dyskomfort po obfitym posiłku. Działanie leku ma jednak charakter krótkotrwały, dlatego antacida stosuje się głównie doraźnie. Najczęściej preparaty neutralizujące kwas solny łączy się z terapią, która hamuje jego wydzielanie.

Inhibitory pompy protonowej: pantoprazol, omeprazol i esomeprazol

Inhibitory pompy protonowej są lekami, które hamują wydzielanie kwasu solnego i działają na poziomie komórek okładzinowych żołądka. Blokują enzym H⁺/K⁺-ATPazę, czyli pompę protonową, wstrzymując końcowy etap produkcji kwasu. Prowadzi to do istotnego podwyższenia pH w żołądku.

Do inhibitorów pompy protonowej należą omeprazol, pantoprazol i esomeprazol. Wszystkie mają zbliżony mechanizm działania, ale różnią się biodostępnością i profilem interakcji. Omeprazol był pierwszym powszechnie stosowanym przedstawicielem tej grupy leków. Wykorzystuje się go w terapii refluksu i choroby wrzodowej.

Pantoprazol charakteryzuje się mniejszym ryzykiem interakcji z innymi przyjmowanymi lekami. Poza tym wykazuje stabilne działanie przy długotrwałym stosowaniu. 

Esomeprazol stanowi izomer omeprazolu o większej biodostępności, który u części pacjentów zapewnia silniejsze i dłuższe zahamowanie wydzielania kwasu. Wspomniane różnice mają ogromne znaczenie w terapii opornego refluksu.

W praktyce klinicznej preparat dobiera się, uwzględniając objawy, nasilenie dolegliwości i choroby współistniejące. Wszystkie wyżej wymienione leki łagodzą objawy refluksu przełykowego, przez co sprzyjają gojeniu się nadżerek i zmniejszają ryzyko powikłań. Terapia powinna być prowadzona zgodnie z zaleceniami lekarza i pod jego ścisłym nadzorem.

Antacida i alginian sodu: węglan wapnia oraz magnezu w terapii

Antacida należą do leków działających miejscowo w świetle żołądka, które mają za zadanie chemiczne zobojętnienie kwasu solnego, co skutkuje powstaniem soli i wody. Dochodzi wówczas do podwyższenia pH treści żołądkowej. Węglan wapnia reaguje szybko i skutecznie, neutralizując nadmiar kwasu. Podobne właściwości wykazuje także węglan magnezu.

Zobojętnienie kwasu solnego przynosi zauważalną ulgę w krótkim czasie, ponieważ redukuje pieczenie w przełyku i uczucie palenia za mostkiem. Jest to jednak działanie o charakterze doraźnym. Niestety, antacida nie wpływają na samą produkcję kwasu, dlatego wspomniane leki stosuje się w przypadku łagodnych i sporadycznych objawów refluksu.

Odmienny mechanizm działania wykazuje alginian sodu, który w kontakcie z kwasem solnym tworzy lepki żel. Powstaje wówczas swoista bariera, która unosi się nad treścią żołądkową. Warstwa żelu ogranicza cofanie kwaśnej zawartości do przełyku, działając mechanicznie, a nie poprzez zmianę wydzielania. 

Za szczególnie korzystne uchodzi połączenie alginianu z solami wapnia lub magnezu – obserwuje się wówczas jednoczesną neutralizację i ochronę mechaniczną. 

Preparaty osłonowe chroniące błonę śluzową przełyku

Preparaty osłonowe stanowią ważne uzupełnienie terapii refluksu, ponieważ działają miejscowo na błonę śluzową przełyku. Same w sobie nie hamują jednak wydzielania kwasu solnego, tworzą natomiast fizyczną warstwę ochronną. Powstała powłoka ogranicza kontakt nabłonka z kwaśną treścią.

Wśród preparatów osłonowych na szczególną uwagę zasługują produkty z alginianem. Oprócz niego wykorzystuje się także kwas hialuronowy i siarczan chondroityny. Wspomniane substancje przylegają do podrażnionej śluzówki, na której tworzą lepki film o działaniu ochronnym, zmniejszając ryzyko mikrourazów i podrażnień.

Regularne stosowanie preparatów osłonowych przynosi korzyści w profilaktyce refluksu. Obserwuje się ograniczoną ekspozycję przełyku na drażniące czynniki, co zmniejsza uczucie pieczenia i dyskomfortu po posiłku. Co ważne, preparaty osłonowe mogą być stosowane długoterminowo, gdyż wspierają regenerację nabłonka przy przewlekłych objawach.

Preparaty barierowe dobrze uzupełniają leczenie hamujące wydzielanie kwasu, dlatego mogą być stosowane także doraźnie. Ich działanie rozpoczyna się stosunkowo szybko po podaniu i nie wpływa na wchłanianie ogólnoustrojowe, dlatego ww. medykamenty charakteryzują się korzystnym profilem bezpieczeństwa. 

Różne postaci preparatów na zgagę i refluks – zawiesiny oraz tabletki

W sprzedaży dostępne są leki w różnych postaciach – największą popularnością cieszą się tabletki na zgagę i refluks, które opierają się na inhibitorach pompy protonowej i antacida. Działają systemowo lub miejscowo w żołądku – wymagają jednak połknięcia i popicia wodą.

Alternatywę dla tabletek stanowią zawiesiny na zgagę i refluks, które mają postać płynu gotowego do podania. Nie wymagają połykania stałej formy leku, dlatego rzadziej powodują odruch wymiotny u wrażliwych osób. Poza tym substancja czynna szybciej kontaktuje się ze śluzówką, zapewniając ulgę.

Zawiesiny wykazują zatem przewagę nad tabletkami, gdyż szybko łagodzą objawy i tworzą warstwę ochronną nad treścią żołądkową. Mogą działać miejscowo, nie wywierając wpływu ogólnoustrojowego. Są niezwykle wygodne dla osób, które mają trudności w połykaniu, w tym seniorów.

Tabletki na zgagę i refluks częściej stosuje się przewlekle, natomiast zawiesiny wybiera się przy nagłym pieczeniu. Obie formy mogą się wzajemnie uzupełniać, jeśli taką decyzję podejmie lekarz.

Ziołowe wsparcie w łagodzeniu objawów zgagi i refluksu: korzeń lukrecji, siemię lniane i rumianek

Ziołowe preparaty mogą wspierać leczenie objawów refluksu, ale nie zastąpią konwencjonalnej terapii farmakologicznej. Stanowią jednak cenne uzupełnienie codziennej profilaktyki, ponieważ wykazują działanie powlekające i przeciwzapalne. Do najczęściej stosowanych ziół w walce z refluksem należą: korzeń lukrecji, siemię lniane i rumianek.

Korzeń lukrecji zawiera glicyryzynę i flawonoidy, czyli związki, które zwiększają wydzielanie śluzu o właściwościach ochronnych. Wspierają regenerację nabłonka przełyku i żołądka, poza tym wykazują aktywność przeciwzapalną. Korzeń lukrecji stosuje się w postaci naparów lub tabletek DGL. 

Siemię lniane stanowi bogate źródło śluzów roślinnych, które w kontakcie z wodą tworzą lepki żel. Powleka on błonę śluzową przełyku, ograniczając bezpośredni kontakt z kwaśną treścią żołądka. Najczęściej stosuje się napar z siemienia lnianego lub macerat z jego nasion. 

Rumianek dostarcza chamazulen i bisabolol, czyli substancje o właściwościach łagodzących i przeciwzapalnych. Napar przygotowany z jego koszyczków działa kojąco na podrażnioną śluzówkę. Może zatem zmniejszać uczucie pieczenia po posiłku. Na ogół rumianek stosuje się w formie herbaty lub płynnych ekstraktów.

Idealny moment przyjmowania leków na zgagę i refluks – zażywanie po posiłku

Bezpośrednio po posiłku obserwuje się nasilone wydzielanie kwasu solnego – jest to naturalny element procesu trawienia. U części osób dochodzi jednak do nadmiernej sekrecji, przez co pojawiają się pieczenie i dyskomfort w przełyku. Z tego względu w leczeniu refluksu kluczową rolę odgrywa moment przyjęcia leku.

Przyjęcie antacida i alginianu bezpośrednio po jedzeniu pozwala zneutralizować nadmiar kwasu solnego. Substancja czynna ogranicza wówczas kontakt kwaśnej treści z przełykiem. Poza tym zmniejszeniu ulega ryzyko cofania pokarmu. 

W przypadku inhibitorów pompy protonowej zaleca się inny schemat postępowania. Najczęściej wspomniane leki przyjmuje się przed pierwszym posiłkiem, co pozwala zahamować aktywację pomp protonowych. Efekt terapeutyczny narasta w kolejnych dniach, dlatego harmonogram zażywania leku powinien być stały i powtarzalny.

Praktyczne planowanie dawkowania ułatwia kontrolę objawów – leki stosowane doraźnie warto mieć przy sobie na wszelki wypadek. Z kolei inhibitory pompy protonowej należy stosować codziennie o tej samej porze dnia. Nie wolno samodzielnie zmieniać schematu leczenia bez konsultacji z lekarzem. Regularne przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej sprzyja stabilizacji pH w żołądku.

Ból w klatce piersiowej jako objaw refluksu

Ból w klatce piersiowej może być objawem refluksu żołądkowo-przełykowego. Zwykle pojawia się wskutek drażnienia przełyku przez kwaśną treść żołądkową. Ból ma charakter piekący i zamostkowy, a jego nasilenie następuje po obfitym posiłku. Dolegliwości często wzmagają się w pozycji leżącej.

Ból w klatce piersiowej, który towarzyszy refluksowi, niekiedy bywa mylony z bólem serca. Ból wynikający z nadkwaśności może promieniować do pleców lub gardła. Często towarzyszy mu zgaga i kwaśne odbijanie, a objawy łagodnieją po przyjęciu leków zobojętniających kwas. Zdarza się, że dolegliwości ustępują po zmianie pozycji ciała.

Ból o podłożu kardiologicznym ma zwykle charakter ucisku i często pojawia się podczas wysiłku fizycznego. Może promieniować do lewej ręki lub żuchwy. Towarzyszą mu duszność i zimne poty, a objawy nie ustępują po zażyciu leków na zgagę. W takiej sytuacji należy pilnie skorzystać z opieki medycznej.

Kompleksowe leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego

Jak widać, kompleksowe leczenie refluksu wymaga podejścia wielokierunkowego. Należy uwzględnić w nim farmakoterapię, dietę i zmianę stylu życia. Podstawą terapii pozostają inhibitory pompy protonowej, które zmniejszają wydzielanie kwasu solnego. W łagodniejszych przypadkach stosuje się także leki zobojętniające – antacida. Preparaty osłonowe, takie jak alginiany, chronią zaś błonę śluzową przełyku przed podrażnieniem.

Skuteczne leczenie refluksu nie ogranicza się do tabletek – zaleca się wprowadzenie większej ilości posiłków, które składają się z małych porcji. Należy spożywać je regularnie, unikając przy tym tłustych i pikantnych potraw. Poza tym za niekorzystne uchodzi jedzenie tuż przed snem. Specjaliści rekomendują także utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Przewlekły refluks wymaga stałej kontroli lekarskiej, a długo utrzymujące się objawy mogą prowadzić do powikłań, dlatego należy monitorować skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Okresowe wizyty u specjalisty pozwalają zmodyfikować dawkę leków, a w razie potrzeby wykonać badania endoskopowe.

Bibliografia:

• Bredenoord, A. J., Gyawali, C. P., Kahrilas, P. J., Savarino, E., Zerbib, F., Mion, F., Smout, A. J. P. M., Vaezi, M., Sifrim, D., Fox, M. R., Vela, M. F., Tutuian, R., Tack, J., Pandolfino, J., Roman, S., 2018, Modern diagnosis of GERD: the Lyon Consensus, Gut, 67(7), 1351–1362, doi: 10.1136/gutjnl-2017-314722.
• Katz, P. O., Gerson, L. B., Vela, M. F., 2013, Guidelines for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease, The American Journal of Gastroenterology, 108(3), 308–328, doi: 10.1038/ajg.2012.444.
• Scarpignato, C., Gatta, L., Zullo, A., Blandizzi, C., 2016, Effective and safe proton pump inhibitor therapy in acid-related diseases – A position paper addressing benefits and potential harms of acid suppression, BMC Medicine, 14(1), 179, doi: 10.1186/s12916-016-0718-z.
• Tran, T., Lowry, A. M., El-Serag, H. B., 2007, Meta-analysis: the efficacy of over-the-counter gastro-oesophageal reflux disease therapies, Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 25(2), 143–153, doi: 10.1111/j.1365-2036.2006.03135.x.
• Vakil, N., van Zanten, S. V., Kahrilas, P., Dent, J., Jones, R., 2006, The Montreal definition and classification of gastroesophageal reflux disease: a global evidence-based consensus, The American Journal of Gastroenterology, 101(8), 1900–1920, doi: 10.1111/j.1572-0241.2006.00630.x.